Mercurius

Algemeen

Foto's

Van alle planeten in ons zonnestelsel, staat Mercurius staat het dichtst bij de Zon. Dat maakt meteen duidelijk waarom relatief weinig mensen de planeet ooit hebben gezien. Als de planeet zich boven de horizon bevindt, is het immers meestal al licht. Dat maakt het waarnemen met het blote oog natuurlijk bijzonder lastig.

De beste tijd om Mercurius op te zoeken is wanneer hij zich op de grootste hoekafstand tot de Zon bevindt. Gelet om zijn grote omloopsnelheid om de Zon, duren die perioden maar enkele weken. De planeet vliegt in slechts 88 dagen rond de Zon.

ls voorbeeld is hier de ochtendverschijning van Mercurius in 2003 weergegeven. Een verrekijker of een telescoop is daarbij een goed hulpmiddel. Verder zijn ook een onbelemmerd uitzicht op de horizon en goede waarneemomstandigheden van belang.

Als de planeet kort ná de Zon onder gaat in de avondschemering, kun je hem laag boven de westelijke horizon opzoeken. Als de planeet kort vóór de Zon opkomt, is hij laag boven de oostelijke horizon zichtbaar.

Er is ook nog een tweede mogelijkheid om de planeet te "zien". Het komt af en toe voor dat de planeet, vanaf de Aarde gezien, vóór de Zon langs trekt. We kijken dan weliswaar tegen de onverlichte kant aan maar zien de planeet dan wel als een nietig zwart bolletje voor de Zonneschijf.

Links is de Mercuriusovergang van 7 mei 2003 weergegeven. We kennen dergelijke verschijningsvormen natuurlijk ook van onze Nieuwe Maan en zonsverduisteringen. Ook de planeet Venus trekt soms voor de Zon langs.

Een eclips die door Mercurius wordt veroorzaakt levert echter geen noemenswaardige verzwakking van het Zonlicht op. De diameter van die "zwarte" planeet bedraagt slechts 1/158e deel van de diameter van de Zon.

Enkele opnamen van de Mercuriusovergang van 7 mei 2003 vind je hieronder. De volgende overgang vindt plaats op 8 november 2006 maar is niet zichtbaar vanuit Nederland. De eerstvolgende overgang die weer vanuit Nederland is te zien, is op 9 mei 2016.

Dan hebben we nog de meer alledaagse mogelijkheid drie. Daarvoor is in elk geval een heldere, blauwe lucht nodig. De helderheid van Mercurius varieert van magnitude +2.6 tot ruim -1. Die grote helderheid maakt het mogelijk om de planeet overdag waar te nemen als je zijn positie precies kent. Daar hebben we boeken voor of planetariumprogramma's. Je kunt ook op het Internet zoeken. Als je verder nog beschikt over een vast opgestelde telescoop met uur- en declinatiecirkels dan blijkt het soms verbazend gemakkelijk te zijn om de planeet te vinden. Aangezien Mercurius binnen de Aardbaan zijn rondjes om de Zon maakt, vertoont hij evenals Venus en de Maan, allerlei wisselende schijngestalten. Ze zijn ook met kleinere telescopen te zien.

Tot slot nog twee bijzonderheden: Mercurius draait zéér langzaam om zijn as en heeft een hoge omloopsnelheid in zijn baan om de Zon. Dit heeft tot gevolg dat een Mercuriusdag langer duurt dan een Mercuriusjaar. Bovendien zal een waarnemer op Mercurius de Zon twee maal achter elkaar zien opkomen als de planeet het dichtst bij de Zon komt. De baansnelheid haalt dan als het ware de rotatie in.

Denk er aan dat je goede voorzorgsmaatregelen neemt bij het waarnemen van Mercurius, zeker overdag! De planeet staat erg dicht bij de Zon. Neem geen risico's en stop als het gevaarlijk wordt!

Een mooie samenstand van Mercurius en de 38 uur oude Maan op 6 mei 2008. Opnamen met een Canon EOS 10D en een 200mm telelens, ISO 800, f/5.6. Belichtingstijd: 4 seconden.

Mercurius en Venus, overdag gefotografeerd, op 23 mei 2007. De Zon stond nog redelijk hoog boven de horizon. Naast de zeer heldere Venus, is ook Mercurius overdag te vinden aan een blauwe hemel, zij het met wat moeite. De planeet is kleiner, staat verder weg, is veel lichtzwakker dan Venus en staat bovendien altijd erg dicht bij de Zon. Voorzichtigheid is dus geboden. Toch is het mooi, om ook de schijngestalten van déze planeet te kunnen zien. De opnamen werden gemaakt met behulp van de telescoop, een Barlowlens 2x en een webcam. Voor beide planeten is dezelfde vergroting gebruikt. De achtergrond bij Venus is donkerder vanwege diens grote helderheid. Daarom is een andere belichtingstijd en ander contrast e.d. gebruikt. Mercurius daarentegen is lichtzwak en vertoont weinig contrast.

Mercurius op 20 juni 2005, gefotografeerd met een Canon EOS 10D digitale camera. Zie ook Conjuncties en samenstanden: Saturnus, Venus en Mercurius.

Slechts enkele dagen nadat Mercurius achter de Zon langs trok, werd deze opname gemaakt; overdag. De planeet stond slechts 11 graden van de Zon en het schijfje was voor 90.45% verlicht. Enkele weken later is Mercurius alweer groot en is een smalle sikkel. Deze opname dateert van 28 juni 2004. Hij werd gemaakt uit de beste 100 beeldjes uit een avi-file van 600. Celestron C11, Barlowlens 2x en ToUCam Pro 740k webcam.

Mercurius is een lastig object. Toch lukt het soms om de planeet te zien of te fotograferen. Een goede gelegenheid hiervoor deed zich voor op 19 april 2002. De Maan en 5 planeten stonden toen op een lijn aan de hemel in de avondschemering. Het helderste object is Venus. Rechts onder Venus staat Mercurius. Rechts boven staat een achtergrondster. Zie ook: Conjuncties en samenstanden voor meer opnamen van deze bijzondere gebeurtenis.

Mercuriusovergang 7 mei 2003, 08.08 uur. Mercurius trok tussen 07.11 en 12.32 uur voor de Zon langs, als een nietig zwart bolletje. Deze opname werd gemaakt met behulp van een eenvoudig Solar Screen zonnefilter, een Maksutov 500mm telelens en een Vesta Pro webcam. De planeet is veel kleiner dan een bescheiden zonnevlek, zoals hier te zien is.

Mercuriusovergang 7 mei 2003, 09.13 uur. De weergoden zaten echt mee: een blauwe hemel en slechts lichte turbulentie. Deze opname werd gemaakt met behulp van de Celestron C11 met f/3.3 focal reducer, een Thousand Oakes Solar Filter Type II en een Vesta Pro webcam.

Mercuriusovergang 7 mei 2003, 10.54 uur. Dit beeld van de werd gemaakt met behulp van de Celestron C11, het Thousand Oakes Solar Filter Type II zonnefilter en de Vesta Pro webcam, ditmaal echter in het primaire brandpunt van de telescoop.

Mercuriusovergang 7 mei 2003, 12.26 uur. Het einde van het schouwspel nadert. Zes minuten later was alles voorbij. Deze opname werd gemaakt met behulp van de Celestron C11 met f/3.3 focal reducer, een Thousand Oakes Solar Filter Type II en een Vesta Pro webcam.

Mercuriusovergang 7 mei 2003, van 08.02 - 8.35 uur; animated gif (390 kb). De film bestaat uit 11 foto's, gemaakt met 3 minuten tussentijd. Deze opnamen werden gemaakt met behulp van een eenvoudig Solar Screen zonnefilter, een Maksutov 500mm telelens en een Vesta Pro webcam.

Mercuriusovergang 7 mei 2003, van 09.30 - 10.00 uur; animated gif (290 kb). De film bestaat uit 7 foto's, gemaakt met 5 minuten tussentijd. Deze opnamen werden gemaakt met behulp van een eenvoudig Solar Screen zonnefilter, een Maksutov 500mm telelens en een Vesta Pro webcam.

Mercuriusovergang 7 mei 2003, van 11.45 - 12.32 uur; animated gif (336 kb). De film bestaat uit 9 foto's, gemaakt met 5 minuten tussentijd. De opnamen werden gemaakt met behulp van de Celestron C11 met f/3.3 focal reducer, een Thousand Oakes Solar Filter Type II en een Vesta Pro webcam.

Mercuriusovergang 7 mei 2003, van 12.13 - 12.32 uur; animated gif (448 kb). De film bestaat uit 20 foto's, gemaakt met 1 minuut tussentijd. De opnamen werden gemaakt met behulp van de Celestron C11 met f/3.3 focal reducer, een Thousand Oakes Solar Filter Type II en een Vesta Pro webcam.

Terug naar Homepage

Terug naar index Planeten