Conjuncties en samenstanden

		Algemeen
		Enkele tips voor foto's
		Foto's

Algemeen

De meeste mensen denken bij het waarnemen van de Maan en de planeten, meteen aan telescopen en andere dure apparatuur. De basis van het waarnemen begint echter met het observeren met het blote oog. Wanneer hemellichamen elkaar naderen aan de hemel, is in de meeste gevallen het waarnemen met het blote oog in feite de beste optie. Telescopen en zelfs verrekijkers hebben daarvoor heel vaak een te sterke vergroting. Conjuncties of samenstanden leveren gewoonlijk een prachtig sfeerplaatje op.

Samenstanden van Maan en planeten of planeten onderling, betekent niet dat ze astronomisch gezien op korte afstanden van elkaar staan. Ze staan alleen schijnbaar dicht bij elkaar aan de hemel.

Met de term conjunctie wordt enerzijds bedoeld dat hemellichamen dezelfde rechte klimming hebben. Ze staan dan op de lijn Noord-Zuid recht onder elkaar. Anderzijds wordt die term gebruikt wanneer hemellichamen, via de ecliptica gemeten, dezelfde astronomische lengte hebben.

Conjuncties en samenstanden vinden zeer regelmatig plaats. De Sterrengids van Stichting de Koepel is daarvoor een handig, jaarlijks boekwerk. Er zijn ook genoeg andere websites die zulke informatie leveren. Vooral fraaie planetariumprogramma's zoals Starry Night en dergelijke, scoren hoog als hulpmiddel. Je ziet daarbij precies en heel natuurgetrouw wat je tijdens de echte waarneming kunt verwachten en dat is wel zo handig.

Naast waarnemen met het blote oog is ook juist het fotograferen uitermate aan te bevelen. Wanneer samenstanden in de schemering of nacht te zien zijn, is in elke geval een camera met een B-instelling nodig. Je moet soms meerdere seconden kunnen belichten of zo lang je nodig acht.

Als de weergoden mee zitten, zijn de meeste van deze samenstanden redelijk tot zeer goed zichtbaar. Alleen het waarnemen van Mercurius is natuurlijk weer erg lastig. Dat zal met een verrekijker of fotografisch eerder lukken dan visueel, met het blote oog.

Er zijn natuurlijk veel meer fraaie samenstanden te zien van de Maan en de planeten onderling of met diverse heldere sterren. Een aantal van de genoemde samenstanden zijn een of twee dagen eerder en later ook nog te zien. Raadpleeg daarvoor andere bronnen via Internet of de al eerder genoemde Sterrengids.

Enkele tips voor foto's.

Praktijkervaring opdoen is de beste manier om er achter te komen wat met jouw camera de beste resultaten geeft. Het maken van series van opnamen, levert altijd wel een paar foto's met de goede belichting op en informatie voor de toekomst.

Een gewone standaard camera op een statief, is meestal voldoende. Gebruik een draadontspanner; dat voorkomt ongewenste trillingen. Maak steeds series opnamen, per vergroting / foto /onderwerp. Gebruik diverse belichtingstijden, variërend van 1 to 25 seconden. Hou er wel rekening mee dat bij langere belichtingstijden en/of het gebruik van een telelens, de planeten en sterren snel als streepjes worden afgebeeld ten gevolge van de rotatie van de Aarde. Plaats anders de camera boven op een parallactisch opgestelde telescoop, bij langere belichtingstijden: de "Piggy back-methode". Maak aantekeningen van de nummers van de foto's en de gebruikte belichtingstijden.

Camera op statief.

Vaak vinden samenstanden in de schemering plaats en dat levert vaak heel mooie sfeeropnamen op. Probeer dan ook een interessante achtergrond te vinden. Neem als het kan de horizon mee en wat bomen of andere zaken die het beeld kunnen verfraaien. In feite is de moraal van dit verhaal: niet moeilijk doen met kostbare apparatuur of veel rekenwerk maar gewoon mooie plaatjes maken!

Klik op de foto's voor een grotere afbeelding.

Een fraaie samenstand in de avondschemering van de Maan en Venus op 18 juni 2007.

Opnamen met een Canon EOS 10D digitale camera, 500mm telelens. Links: Venus, Mercurius en Saturnus op 26 juni 2005, om 22.16. Belichtingstijd: 1/90 seconde, ISO 800, 3. seconden belicht. Rechts: Venus en Mercurius op 26 juni 2005, om 23.09. Eindbewerking met Paint Shop Pro.

In de periode 19 juni t/m 15 juli 2005 kwamen 3 planeten zeer dicht bij elkaar: Saturnus, Venus en Mercurius. De foto links werd gemaakt op 19 juni. Venus en Mercurius waren rond 22.30-22.45 zeer helder en samen in het beeldveld van een verrekijker. Dit was een buitenkansje voor de vele mensen die Mercurius nog nooit hadden gezien. De dichtste nadering (zéér dicht) was op 27 juni. De foto rechts werd gemaakt op 22 juni, met een Canon EOS 10D digitale camera, 161 mm telelens, ISO 100, 3 seconden belicht.

Jupiter en de Maan op 15 juni 2005. Dankzij de opkomende bewolking leverde dit een mooi sfeerplaatje op. De Maan kreeg daardoor een kleurige krans. Zie ook: Diversen onder corona om de Maan.

Een mooie samenstand in de ochtendschemering van Venus en Jupiter op 7 november 2004. De foto werd gemaakt met een Canon EOS 10D digitale camera op een statief. Belichting 1/6 seconde, ISO 400, 62mm lens. Rechts: de samenstand op 8 november. De planeten hebben gezelschap gekregen van de Maan.

Mars, de Maan met asgrauw schijnsel en de Pleiaden op 23 maart 2004. Op de rechter opname is ook nog Venus te zien, vlak boven de huizen rechts beneden. Digitale camera op statief, 6 seconden belicht op ISO 400.

Links: de grote samenstand van 19 april 2002! De Maan en 5 planeten vrijwel op één lijn in de avondschemering! Van boven naar beneden: de Maan, Jupiter, Saturnus, Mars, Venus en Mercurius. Standaard camera op statief, met een belichtingstijd van 10 seconden op Fuji 400 ASA diafilm. Rechts: Starry Night Pro.

Venus en Mercurius op 19 april 2002. Ondanks het feit dat Mercurius meestal een magnitude heeft van zo'n -1, blijft het waarnemen van de planeet moeilijk. Hij staat altijd dicht bij de Zon. Mercurius is maar enkele weken per jaar redelijk goed met het blote oog of een verrekijker te zien aan de hemel en ook nog maar alleen in de schemering. Venus is fantastisch helder. Rechtsboven is een achtergrondster.

De Maan en Venus. Beide opnamen werden in verschillende jaren gemaakt. Beide staan regelmatig samen aan de hemel en dat zorgt altijd voor een fraai schouwspel. De dia's werden gescand en verder bewerkt in Paint Shop Pro.

Terug naar Homepage

Terug naar index Zonnestelsel