www.nvbf.nl

Nederlandse Vereniging voor Bedrijfsfysiotherapeuten

Bestuur
Beroepsprofiel
Gedragscode
Arbitrage
Opleidingen
Faq 

Nieuwsbrief
Ledeninformatie
Netwerk

Gastenboek
Home

laatste wijziging:
01-09-02

Stress

' Ik zit lekker in mijn vel'

Als u dit kunt zeggen bedoelt u daarmee: Lichamelijk en geestelijk heb ik geen problemen. Toch zitten heel veel mensen niet echt lekker in hun vel. Een oorzaak hiervan is stress. Iedereen heeft te maken met stress. Dat kan zijn door privé-omstandigheden of door situaties op het werk. In werkend Nederland is sprake van stress en wel in toenemende mate. Redenen voor stress zijn vooral veranderingen, zowel thuis als op het werk. Veranderingen op het werk hebben vaak te maken met reorganisaties. De organisatie of het bedrijf heeft een andere taakstelling gekregen. Het personeelsbestand wordt sterk ingekrompen. 'Carriereplaatjes' en toekomstverwachtingen worden verstoord. De werkdruk neemt voor sommigen fors toe, voor anderen vervalt hun taak en zij vallen daardoor in een vacuüm met als gevolg een onderbelasting. De eisen die de organisatie aan u stelt zijn anders geworden. Al deze en vele andere veranderingen werken op u in.

Positief of negatief ?

Veranderingen vereisen aanpassing. Bij de een zal dat positief zijn. Bij anderen leiden alle veranderingen tot negatieve reacties. Als de negatieve effecten op u de overhand gaan krijgen bestaat een grote kans op ziekte. Niet alleen een 'geestelijke afknapper', ook lichamelijke problemen gaan zich openbaren. Van alle oorzaken van ziekteverzuim is zelfs 14% te wijten aan de gevolgen van stress. In de werksituatie zijn de meest ingrijpende veranderingen de gedwongen overplaatsing naar een andere functie, statusverlies, plotselinge verandering in de aard van het werk, grote of veelvuldige veranderingen in instructies, beleid of procedures, latere promotie dan u had verwacht of zelfs geen promotie. Door alle reorganisaties is de dreiging van overplaatsing of in sommige gevallen zelfs ontslag met daarbij behorende vergaande sociale en financiële gevolgen voor een ieder aanwezig. Vooral de onzekerheid over de toekomst is een belangrijke stressfactor.

Wie moet opletten?

Vooral de personen in de leeftijdscategorie tussen de 30 en 50 jaar dienen alert te zijn op negatieve gevolgen van stress. Veelal zijn dat de medewerkers die zeer idealistisch, plichtsgetrouw en loyaal zijn. De jongere werknemer is veelal flexibeler en past zich gemakkelijker aan wisselende omstandigheden.

Waar moet u op letten?

Stress kan zich uiten in lichamelijke, gedragsmatige en psychische effecten.
Lichamelijke reacties op spanningen kunnen onder andere zijn: slapeloosheid, groeiende vermoeidheid, hevige transpiratie, maag- en hoofdpijn, vochtige of trillende handen, verhoogde bloeddruk en hartslag, druk op de borst, snelle ademhaling of hyperventilatie, en verhoogde spierspanning,

Gedragsveranderingen zijn bijvoorbeeld: rusteloos gedrag, agressief gedrag, paniekerig reageren, werkverzuim, ongelukken op het werk, schrikreacties, of panisch en chaotisch gedrag, plotselinge gedragsveranderingen met betrekking tot kleding en eetlust, gebruik van medicijnen, overmatig roken, eten en drinken, slaapproblemen, dwanggedachten, verandering in eetlust, intolerantie ten opzichte van andere mensen.

Psychische effecten en gevoelens uiten zich vaak als: angst, apathie, ongemotiveerdheid, vlucht- en mijdingsgedrag, standaard probleemoplossingen in plaats van creativiteit, geïrriteerdheid, soms vijandigheid, wrok, zich gespannen voelen, verwardheid en onzekerheid, depressiviteit, ontevredenheid met de situatie, schaamte- en schuldgevoelens, geen interesse meer hebben, psychische vermoeidheid, weinig zelfrespect, besluiteloosheid, concentratie en denkstoornissen, denkmoeheid, vergeetachtigheid.

Het lichaam zal altijd zo proberen te reageren dat het normale evenwicht weer zo snel mogelijk wordt bereikt. Om de gevolgen spanningen adequaat te lijf te kunnen gaan is het van belang om eerst vast te stellen om welke spanningen het gaat, wanneer deze spanningen optreden en wat de gedachten, gevoelens en gedragsveranderingen zijn die dan optreden. Als u zich bewust bent geworden van de factoren die aanleiding geven tot negatieve lichamelijke en of psychische reacties, is het mogelijk om een tegenaanval te doen.

Wat kunt u nu zelf doen om stress te voorkomen ?

Ontwikkel uw zelfkennis.
Het is belangrijk dat u weet hoe u zelf functioneert. Voor wat betreft het werk kan dat door functionerings- en beoordelingsgesprekken. Privé kan dat doordat goede vrienden, collegae of uw partner bereid zijn om u hierover te informeren. Het is goed om te weten hoe u op anderen overkomt, waarin u zich beter zou moeten trainen en hoe u onder zware spanning reageert.

Ontwikkel sociale vaardigheden.
Kom goed voor u zelf op. Dit wordt assertiviteit genoemd. Vaak komt men ongewild tegemoet aan wensen van anderen om maar niet ongeliefd te zijn. Het grote gevaar is dat men niet makkelijk nee kan zeggen tegen collegae, partner of vrienden waardoor een irritatie kan ontstaan door beloften die men heeft gedaan, maar eigenlijk niet wil nakomen. Ook is het belangrijk om positief om te gaan met conflicten en meningsverschillen. Signalen om onze woede negatief kenbaar te maken kent iedereen: het smijten met deuren, stemverheffen of langdurig zwijgen.

Zorg voor voldoende afwisseling.
Zware belasting kan worden verminderd door afwisseling. Dit kan ontspanning zijn door een rustpauze of door een andere werkactiviteit. Een koffiepauze is er dan ook voor om te gebruiken, net zoals een lunchpauze. Veel mensen werken tijdens de pauzes door om in te lopen op werkachterstand; het effect is omgekeerd. De prestaties zullen eerder af- dan toenemen. U presteert meer als u gebruik maakt van de pauzes. Dit kan zelfs voor vakanties gelden. Een aantal korte vakanties verspreid over het jaar kunnen gunstiger uitwerken dan een lange vakantie.

Zorg voor voldoende sociale relaties.
Mensen die liefhebberijen hebben met veel sociale contacten zijn beter opgewassen tegen overbelasting dan mensen met een individuele hobby. Contact met anderen geeft ons een gevoel van veiligheid om in geval van nood op hen te kunnen steunen in welke vorm dan ook. Bovendien geven sociale contacten inzicht en informatie over het eigen gedrag.

Zorg voor een goed evenwicht.
Als privé-omstandigheden uw aandacht en energie vergen is een vlucht in het werk onverstandig. Al de stress wordt dan bij elkaar opgeteld. Doe het juist wat rustiger aan op het werk. Niemand, ook u niet, is onmisbaar. Zorg ervoor goed uitgerust te zijn. Spring 's morgens niet gelijk uit bed als de wekker gaat, maar blijf nog even liggen. Eet regelmatig en neem daar ook de tijd voor. Sla geen maaltijden over. Probeer uw maaltijden zo samen te stellen dat de voeding gezond is. Dit komt uw conditie en zo ook uw belastbaarheid ten goede. Zorg dat u goed slaapt. Na de slaap moet u ook echt uitgerust zijn. Slecht slapen is slopend voor uw gezondheid. U raakt op den duur uitgeput. Bij gestoord slaapgedrag moet u ermee rekening houden dat dit een uiting van overmatige stress kan zijn. In dat geval is het van belang om ontspanningstechnieken toe te passen. De arts of bedrijfsfysiotherapeut kunnen u behulpzaam zijn bij het aanreiken van ontspanningstechnieken. Overmatig roken, drinken en zelfs overmatig gebruik van koffie zijn veelal vluchtverschijnselen voor problemen. Verbeter uw conditie door bijvoorbeeld (bedrijfs-)fitness. Leer goed te ontspannen en probeer wat vaker te lachen of de humor van een situatie in te zien.

Wees vrij in uw sociale relaties.
Sociale relaties moeten geen verplichtingen gaan worden. Maak alleen beloftes die u na kunt komen. De eigen wil kan door deze ongewenste verplichtingen drastisch worden ingeperkt. Vooral op het werk worden u vaak verplichtingen opgedrongen. Leer de verantwoordelijkheid daar te leggen waar deze ook hoort. Leer om protest aan te tekenen als u het ergens niet mee eens bent. Wees niet bang voor de gevolgen voor uw verdere carrière. Meestal worden openheid en eerlijkheid gewaardeerd.

Hoop geen irritaties op.
Reageer spontaan en direct.

Wees open en eerlijk.

Geef duidelijke opdrachten. Als een opdracht rechtlijnig wordt gegeven, zodat deze niet anders kan worden opgevat, kan niemand u achteraf verwijten dat u het wellicht anders had bedoeld.

Krop uw emoties niet op. Zeg wat u dwars zit. Als u alle kleine irritaties opstapelt kan het tot een uitbarsting komen. Omdat u dan ongewoon fel reageert op een voor een ander klein voorval bestaat de kans dat u onberekenbaar wordt gevonden.

Geef in ieder geval uw mening en geef die duidelijk, ook als die negatief is.