|
laatste wijziging:
01-09-02 |
|
Zittend 'beeldscherm' werk.
Als u op een werkdag langer
dan 2 uur met de computer werkt is het belangrijk om de werkplek zodanig in te richten dat
de kans op letsels aan het bewegingsapparaat zo gering mogelijk wordt.
Ook als u tot op heden nog geen lichamelijke klachten heeft is het van belang dat u een
kritisch kijkt naar uw eigen werkplek.
Wij hebben voor uw gemak onderstaand een aantal aandachtspunten op een rijtje gezet.
Maak op een rustig moment eens een kwartiertje de tijd om al deze punten eens na te lopen.
U zult direct merken dat een goed ingerichte werkplek niet alleen efficiënter is, maar
ook uw gezondheid ten goede komt.
Volgens de wet moet werk zoveel mogelijk zittend worden uitgevoerd. Dat wil niet zeggen
dat elke werkplek waar men zit goed is. Dit komt doordat ieder mens een andere maatvoering
heeft. (Groot, klein, stevig, mager e.d). Elke zitgelegenheid moet daarom worden aangepast
aan de specifieke eigenschappen van de gebruiker. Het aanpassen van werkplekken aan de
mens is een onderdeel van de ergonomie.
Houding
Lang zitten of staan in eenzelfde houding is vermoeiend. Dit komt omdat dan steeds
dezelfde spieren worden gebruikt. Deze spieren zijn dus continu bezig om een bepaalde
lichaamshouding in stand te houden. Als bijvoorbeeld wordt gewerkt met een PC waarvan het
toetsenbord te hoog staat worden de schouder- en armspieren te zwaar belast. Door het
continu aangespannen zijn van de spieren wordt ook de bloedcirculatie verstoord, met als
gevolg een verhoogde kans op klachten. Het is daarom van belang om bepaalde plaatsen van
het lichaam te ondersteunen, zodat er minimale spierarbeid voor nodig is om houdingen te
handhaven. Omdat de lichaamsmaten en voorkeuren van mens tot mens sterk verschillen is het
gewenst dat werkbladen, stoelen, voetsteunen en andere hulpmiddelen afzonderlijk
verstelbaar zijn. Wel is het van belang dat de werknemer wordt voorgelicht over de juiste
manier van instellen.
Algemene maatregelen voor mensen die veel zittend werken:
- Zorg voor voldoende afwisseling in het werk
- Probeer het werk zo in te delen dat u af en toe moet lopen
- Zit niet te lang in elkaar of onderuitgezakt
- Neem vaker wat kortere pauzes dan 1 lange pauze
- Doe af en toe wat schouder- en nekoefeningen
- Zorg voor een goede lichamelijke conditie
- Neem zoveel mogelijk de trap in plaats van de lift
- Telefoneer af en toe staand.
Werkplek
Vaak ontstaan verkeerde werkhoudingen doordat de afstand tussen de ogen en het werk te
groot is. Hierdoor wordt het hoofd dichter bij het werk gebracht door de nek te buigen.
Dit gebeurt ook als u het werk niet goed kunt zien als u ogen niet in orde zijn of als de
verlichting van de werkplek te wensen over laat.
Bij beeldschermwerk wordt de in te typen tekst veelal op een documenthouder geplaatst.
In het ideale geval staat de documenthouder onder de monitor, zodat het zitten met een
naar een zijde gedraaide voorkomen wordt.
Hierdoor wordt de tekst tevens dichter bij de ogen geplaatst en wordt ook de juiste hoogte
bepaald.
Als u veel bureauwerk heeft is een schuin werkblad of een lage lessenaar prettig omdat de
rug dan zoveel mogelijk recht blijft.
Stoelen
De gewenste zitmogelijkheid is afhankelijk van de aard van het werk. Er zijn derhalve
verschillende werkstoelen; kantoorstoelen, stasteunen in fabrieken en speciale stoelen
voor werkplaatsen. Stoelen die in fabrieken of werkplaatsen worden gebruikt zijn vaak
steviger dan kantoorstoelen. Ook worden aan fabrieksstoelen andere eisen gesteld omdat de
omgeving vaak vuil en stoffig is. Ook is in fabrieken het werk zodanig dat men zich meer
beweegt dan bij kantoorwerk.
Doordat elk mens verschilt en ook de aard van het werk kan er ook geen uitspraak worden
gedaan wat de beste stoel is.
Idealiter zal per werknemer de stoel moeten worden aangemeten, omdat ondanks identieke
instelmogelijkheden van verschillende stoelen het ervaren comfort per werknemer kan
verschillen. Het in het groot aanschaffen van een standaardstoel die voldoet aan de eisen
volgens de norm (NEN 1812) voor alle werknemers is zeker niet de beste werkwijze, temeer
daar ook deze normering zijn beperkingen heeft.
De belangrijkste onderdelen van een stoel zijn de zitting, de rugleuning en de armsteunen
waarover hieronder iets meer.
Zitting
De zittinghoogte van de stoel is veelal instelbaar door middel van een gasveer. Als het
veermechanisme defecten vertoont waardoor de zitting wankelt of onregelmatigheden vertoont
bij het instellen kunt u deze stoel beter maar gelijk verwijderen uit de werkplek.
Door de lengteverschillen tussen mensen is het van beland dat een ieder zijn eigen
zithoogte kan bepalen. De zitting van de stoel moet vlak zijn en het polstermateriaal en
de bekleding moet zorg dragen voor voldoende comfort en de stof moet kunnen 'ademen'.
Bij sommige werkzaamheden is het prettig als de zitting van de stoel ook naar voren kan
hellen. De zithouding wordt dan meer staand, waardoor men beter bij het werkvlak kan
komen.
Het is dan wel noodzakelijk om de hoogte van de werktafel en van de stoel te vergroten.
Opstaande randen kunnen soms hinderlijk zijn. Een afronding aan de voorzijde van de
zitting is gewenst om te zorgen dat de onderbenen meer ruimte hebben en dat het knellen
aan de onderzijde van de dijbenen wordt voorkomen.
Rugleuning
De rugleuning moet in hoogte verstelbaar zijn. De vorm van de leuning moet de contouren
van het lichaam volgen. De vorm bepaalt de ondersteuning van de rug en daarmee ook het
comfort. Een grotere rugleuning geeft een betere ondersteuning dan alleen een lendensteun;
aan de andere kant wordt echter de mogelijkheid tot bewegen minder. De leuning moet
voldoende steun geven in de lendenen, zodanig dat een lichte holling in de onderrug blijft
bestaan. Daartoe moet het wel mogelijk zijn dat het achterwerk goed naar achteren op de
zitting kan worden geplaatst.
Er moet dus ruimte zijn tussen de zitting en de rugsteun. Op stoelen waar dat niet
mogelijk is zal men sneller onderuitgezakt gaan zitten.
De belasting van de wervelkolom is het geringst als de rugleuning iets naar achter helt.
Een nadelig effect hiervan is dat de afschuifkrachten op de zitting hoger worden. Dit
probleem wordt opgelost door stoelen waarbij de zitting automatisch met de rugleuning
kantelt. (Dergelijke stoelen zijn in het algemeen vrij kostbaar).
Armsteunen
In fabrieken en werkplaatsen zijn armsteunen de onderdelen van een stoel die in de weg
kunnen zitten. Vaak laat men de armsteun dan ook vallen en dan nog veelal bij funkties
waar men veel wisselt tussen staan en zitten. Bij bureauwerk hebben de armsteunen een
belangrijke funktie bij het ondersteunen van het bovenlichaam. Als de instelling van de
armsteunen correct is, zal de belasting van de schouders en ook de rug worden verminderd.
Bij kantoorwerk worden vaak alleen de ellebogen ondersteund. Deze armsteunen zijn vaak
kort om zo min mogelijk in de weg te zitten.
Hoe stel ik mijn stoel goed in?
1. De hoogte van de zitting wordt bepaald door voor de stoel te gaan staan en de bovenrand
van de zitting op gelijke hoogte te brengen met de onderkant van de knieschijf. Men moet
echter wel rekening houden met het inveren van de stoel. Dit inveren kunt u opheffen door
tijdens het instellen met uw beide handen uw gewicht over te brengen op de armleuningen
van de stoel.
2. Bij de zitdiepte moet er op letten dat er een handbreedte ruimte is tussen de zitting
en de knieholten. Dit in verband met eventuele druk op vaten en zenuwen zich die daar
bevinden.
3. Voor het instellen van de rugleuning moet u zover als mogelijk achterin de stoel gaan
zitten dat de knieholten nog vrij zijn. Ga rechtop zitten en breng het middelpunt van de
rugleuning op gelijke hoogte met de holling van de rug. Stel de hoogte zo in dat op de
onderrug voldoende druk wordt uitgeoefend.
4. de armsteunen worden zo ingesteld dat de ellebogen tijdens het werk op de steunen
kunnen rusten. (Veelal iets lager dan de hoogte van het werkvlak)
Werkhoogte
De hoogte van het bureau bepaalt in belangrijke mate uw werkhouding. Als het bureau te
laag is zal men geneigd zijn om de wervelkolom te buigen om het werk toch nog goed te
kunnen zien. Het werkblad moet als het kan in hoogte verstelbaar zijn, ook als de stoel in
hoogte verstelbaar is. Vaak is een bureauhoogte niet instelbaar waardoor gebruikt zal
moeten worden gemaakt van voetensteunen bij onder andere kleine werknemers. Bij langere
personen kan het bureau op hoogte worden gebracht door de poten te verlengen.
De hoogte van het werkblad komt bij een juiste zitpositie iets boven de in hoogte
verstelbare armleuningen uit. De diepte van een bureau bedraagt minimaal 80 cm als men
gebruik maakt van een beeldscherm. De dikte van het werkblad is bij voorkeur niet meer dan
5 cm. Er dient voldoende beenruimte over te blijven tussen tafel en zitting.
Beeldscherm
Plaats de monitor zodanig dat de kijkrichting van de gebruiker evenwijdig loopt aan het
raamvlak. Door het scherm ook verder van het raam af te plaatsen wordt hinderlijke
lichtinval voorkomen. Als dit niet kan is verantwoorde zonwering noodzakelijk. Kantel het
scherm zo dat hinderlijke lichtinval van bv. TL-verlichting niet mogelijk is.
Plaats de monitor recht voor u, het werken met een draaiing in de nekwervelkolom is vragen
om klachten.
De afstand van het hoofd tot beeldscherm bedraagt ongeveer 40-70 cm
Plaats de bovenrand van de monitor op ooghoogte.
Stel het scherm zo mogelijk in op een lichte achtergrond met donkere tekens. Dit voorkomt
oogmoeheid.
Let erop dat de tekens op het beeldscherm scherp zijn ingesteld.
Plaats het toetsenbord recht voor u. Probeer voldoende ruimte te hebben zodat de polsen
kunnen worden ondersteund. Als u veel typt zijn speciale polssteunen aan te bevelen.
Plaats het toetsenbord niet te schuin waardoor de polsen in een dwanghouding worden
geplaatst.
Om de nekwervelkolom te ontlasten is het van belang om 'blind' te leren typen.
Concepthouder
Als u met een beeldscherm of schrijfmachine werkt is een documenthouder ee belangrijk
hulpmiddel. Plaats deze houder zodanig naast de monitor dat u het werk goed kunt zien. De
hellingshoek moet instelbaar zijn tussen 150 en 750 ten opzichte van het bureau. De houder
moet ook groter zijn dan het daarop geplaatste document. Ideaal zijn de doorzichtige
documenthouders die onder een lichte hoek onder de monitor kunnen worden geplaatst.
('Erasmuslegger').
Bureaulessenaar
Als u veel leest of schrijft is een bureaulessenaar aan te bevelen. Dit is een schuin
lees/schrijfvlak dat los op het bureau kan worden geplaatst. hierdoor blijft de
wervelkolom zoveel mogelijk rechtop.
Een dergelijke lessenaar is ongeveer 600 x 400 mm groot en heeft een schrijfhoek van 100 -
120. Voor leeswerk is een grotere hellingshoek wenselijk. Aan de lage zijde bevindt zich
een rand zodat het leeswerk er niet af kan schuiven.
Waarom zou u hier notie van nemen ?
Als u bovenstaande adviezen opvolgt zult u merken dat vaak kleine veranderingen aan de
instelling van uw meubilair het werk direct een stuk aangenamer maken.
Een kwartiertje aandacht voor een zo optimaal mogelijke werkplek kan veel
gezondheidsproblemen voorkomen.
Bij een juiste zithouding is de kans op klachten aan de wervelkolom, schouders en handen
kleiner,
Men is minder snel vermoeid, waardoor langer en beter geconcentreerd kan worden gewerkt.
De prestaties zullen toenemen.
De behandeling van klachten door chronische overbelasting van spieren, pezen en gewrichten
neemt vaak veel tijd in beslag. Iets dat voorkomen kan worden door het nemen van
preventieve maatregelen.
Bij een
individueel werkplekbezoek door de bedrijfsfysiotherapeut kan het meubilair direct goed
worden ingesteld.
Daarnaast kan antwoord worden gegeven op specifieke individuele vragen.
1 Het instellen van de werkplek begint bij de plaatsing van de voeten naast elkaar op de
grond of op een voetensteun met een lichte hellingshoek,
2 De knieën zijn gebogen (80 - 90 graden); in de knieholte moet de zitting niet direct
aansluiten anders raken bloedvaten en zenuwen bekneld.
3 Stel de hoogte van de zitting in nadat u goed met het zitvlak zo ver mogelijk achterop
de zitting heeft plaatsgenomen. De zittinghoogte is eenvoudig te bepalen door eerst naast
de stoel te gaan staan. Breng de bovenkant van de zitting op gelijke hoogte met de
onderkant van uw knieschijf.
4 De rug heeft in principe alleen steun nodig in het lendengebied. Stel de lendensteun zo
in dat de onderrug voldoende steun ondervindt.
5 Stel de armleuningen zo in dat de bovenarmen goed ondersteund worden. De schouders
moeten niet afhangen. Daarna is het wenselijk om de hoogte van het werkblad zo in te
stellen dat de onderarmen ongeveer een hoek van 90 graden maken met de bovenarmen.
6 Het is wenselijk dat een gedeelte van de onderarmen op het werkblad kunnen rusten. Bij
het werken met de PC is een werkblad van 80 cm diep eigenlijk te klein. Een werkbalddiepte
van 100 cm heeft de voorkeur. Maak eventueel gebruik van een polssteun.
7 Zet het toetsenbord zo vlak mogelijk (en niet in een hogere stand met de stelknopjes).
Plaats zo een documenthouder liefst tussen toetsenbord en monitor.
8 Stel de hoogte van het werkblad in. Als regel kan men aanhouden dat het werkblad even
hoog staat als de armleuningen. De dikte van het werkblad moet maximaal 5 cm bedragen.
9 De afstand tussen de ogen en het beeldscherm varieert tussen de 45 en 70 cm.
Let op dat er geen hinderlijke spiegeling is van lichtinval van buiten of van de
binnenverlichting.
Tip
10 Gebruik de muis afwisselend
in de rechter als in de linker hand. Dit is de enige manier om eenzijdige belasting te
voorkomen.
|
